دانلود فایل ثبت های حسابداری اوراق منفعت

  • by smehrabani
  • نوامبر 9, 2019
  • 0

ثبت‌های حسابداری اوراق منفعت

مقدمه

امروزه تامین مالی یکی از دغدغه‌ها و نیازهای روزافزون شرکت‌ها می‌باشد. در راستای پاسخگویی به این نیاز، در سال‌‌های اخیر ابزارهای مالی اسلامی مختلفی در بورس‌های تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار طراحی گردیده است. یکی از این ابزارها، “اوراق منفعت” می‌باشد.

اوراق منفعت اوراق بهادار با نامی است که نشان‌دهنده مالکیت مشاع دارنده آن بر مقدار معینی از منافع آتی حاصل از بکارگیری دارایی‌ها یا خدمات معین و هرگونه حقوق معین قابل نقل و انتقال برای یک دوره زمانی مشخص است. این اوراق، قابل معامله در بورس‌ها یا بازارهای خارج از بورس می‌باشند.

همچنین منفعت عبارت از عواید مستمر حاصل از دارایی معین یا حق استفاده از خدمات یا سایر حقوق قابل نقل و انتقالی است که مبنای انتشار اوراق منفعت قرار می‌گیرد.

طبق ماده 10 دستورالعمل سازمان بورس منفعت مبنای انتشار اوراق باید دارای شرایط زیر باشد:

  • در زمان انتشار اوراق، دارای جریانات نقدی باشد. درخصوص منفعت سهام، 80 درصد سود تقسیم شده دو سال مالی اخیر در مهلت مقرر قانونی پرداخت شده باشد.
  • تعلق آن به بانی محرز شده و تداوم آن در آینده بیش از عمر اوراق باشد.
  • هیچگونه محدودیت یا منع قانونی، قراردادی یا قضایی برای انتقال، تصرف و استفاده از آن وجود نداشته باشد.
  • تمام مجوزهای قانونی لازم برای استفاده از منافع و تداوم آن توسط بانی از مراجع ذیربط اخذ شده باشد.
  • در صورتیکه منفعت مورد نظر ناشی از دارایی معینی است، تأمین مالی بر مبنای عین دارایی و یا توثیق آن برای بانی انجام نشده باشد.

تبصره: ناشر باید اسناد، مدارک و قراردادهای استفاده از منفعت را به وکالت از دارندگان اوراق در اختیار شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق بهادار و تسویۀ وجوه (سهامی عام) قرار دهد.

در خصوص روش محاسبه و شیوه پرداخت منافع اوراق موارد زیر در دستورالعمل فوق­الذکر ارائه شده است:

ماده 18: بانی موظف است روش محاسبه و شیوه پرداخت منافع اوراق را در مقاطع زمانی تعیین شده، در گزارش توجیهی و بیانیه ثبت ارائه نماید. شیوه پرداخت منافع اوراق می‌تواند به صورت علی‌الحساب یا قطعی باشد.

ماده 19: در صورت پرداخت قطعی منافع اوراق، مبنای زمان محاسبه منافع اوراق، یک ماه قبل از سررسیدهای اوراق خواهد بود و گزارش بانی در این‌خصوص باید تا 15 روز قبل از سررسیدهای پرداخت برای عموم منتشر و همزمان به سازمان ارائه گردد. اظهارنظر امین در خصوص گزارش مذکور باید حداکثر تا 15 روز بعد از سررسیدهای پرداخت به سازمان ارائه گردد. در صورت فزونی منافع محاسبه شده در گزارش امین نسبت به مبالغ پرداختی مذکور، مابه‌التفاوت باید به دارندگان اوراق در مقاطع زمانی مربوطه پرداخت گردد و در صورت کسری، مابه‌التفاوت به بانی عودت نمی‌گردد. مابه‌التفاوت ناشی از کسری مذکور، قابل احتساب در منافع دوره‌های بعد نبوده و پرداخت منافع بر اساس گزارش امین، به منزله مفاصاحساب بانی با دارندگان اوراق برای هر دوره می‌باشد.

ماده 20: بانی مکلف است حداکثر 15 روز پس از سررسید اوراق نسبت به محاسبه سود قطعی اوراق و ارائه آن به امین اقدام نماید. اظهارنظر امین درخصوص گزارش مذکور باید حداکثر تا یک ماه بعد از سررسید به سازمان ارائه گردد. میزان سود قطعی قابل پرداخت به دارندگان اوراق حداکثر ظرف دو ماه پس از سررسید نهایی پرداخت خواهد شد.

تبصره: در صورتی که منافع دارایی بر مبنای قرارداد مربوطه به مبلغ معینی باشد، در این حالت مبالغ پرداختی به دارندگان اوراق معین بوده و رعایت مواد 19 و 20 الزامی نیست.

ماده 21: بانی می‌تواند تقاضای انتشار اوراق منفعت را همراه با اختیار فروش برای سرمایه‌گذاران و یا اختیار خرید برای خود به سازمان ارائه نماید. انتشار اوراق منفعت همراه با اختیار خرید و یا فروش منوط به اخذ مجوز موردی از سازمان خواهد بود.

اوراق منفعت جزو ابزارهای مالی موضوع بند 24 ماده 1 قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران مصوب 1384 می‌باشد و براساس قانون مذکور، سود حاصل از اوراق منفعت و درآمدهای ناشی از نقل و انتقال آن از پرداخت هرگونه مالیات معاف خواهند بود.

 

مثال 1:

بانی (صاحب منافع دارایی‌های بادوام، مانند بزرگراه) به منظور حل مشکل نقدینگی خود برای بخشی از منافع حاصل از دارایی، اوراق منفعت منتشر می‌نماید. سپس بانی خالص درآمد حاصل از آن دارایی را از طریق ناشر در اختیار دارندگان اوراق (سرمایه‌گذاران) قرار می‌دهد. دارندگان اوراق می‌توانند اوراق خود را نگهداری کرده از سود اوراق منتفع شوند کما اینکه می‌توانند قبل از سررسید در بازار ثانوی به فروش رسانند. بانی مبالغ سودهای علی‌الحساب را در مقاطع پرداخت سود و مبلغ اصل اوراق را در سررسید اوراق پرداخت خواهد کرد. همچنین مازاد سود قطعی نسبت به سودهای علی‌الحساب، در سررسید اوراق توسط بانی پرداخت خواهد شد.

در ابتدای سال 95 خالص درآمد‌ها (درآمدها منهای هزینه‌ها) برای سال‌های 95، 96، 97 و 98 به ترتیب برابر 320، 355، 400 و 445 ریال برآورد شده است. بنابراین مبلغ اسمی اوراق منفعت برابر 000ر1 ریال[1] است. با توجه به اینکه فرض شده نرخ بازار 18% است، بنابراین عرضه اوراق به ارزش اسمی صورت گرفته است[2].

[1] محاسبه ارزش فعلی خالص درآمدهای (منافع) برآوردی اوراق:

PVIF(18%,1)*320+PVIF(18%,2)*355+PVIF(18%,3)*400+PVIF(18%,4)*445=1000

[2] محاسبه قیمت اوراق:

PVIFA(18%,4)*180+PVIF(18%,4)*1000=1000

در صورتی که ارزش بازار اوراق از ارزش اسمی آن بیشتر/کمتر شود، صرف/کسر ایجاد خواهد شد.

مشخصات اوراق منفعت:

  • مبلغ (اسمی) اوراق منفعت منتشر شده: 000ر1 ریال (100 ورقه 10 ریالی)،
  • شیوه عرضه: به قیمت بازار،
  • نرخ علی‌الحساب منافع: 18 درصد،
  • نرخ اعمال اختیار فروش سرمایه‌گذار: 18 درصد،
  • مقاطع پرداخت سود: سالانه،
  • سود قطعی در سررسید اوراق محاسبه شده و حداکثر ظرف 2 ماه پس از سررسید پرداخت خواهد شد (ماده 20 دستورالعمل)،
  • دوره عمر اوراق: 4 سال،
  • تاریخ انتشار اوراق: 01/01/1395،
  • معاملات ثانویه اوراق منفعت: قابل معامله در بورس اوراق بهادار تهران.
  • فرض می‌شود، روش ارزشیابی سرمایه‌گذاری در اوراق منفعت، روش اقل بهای تمام شده و خالص ارزش فروش است.
  • در مثال‌های زیر فرض شده که سود قطعی در سررسید (پایان 4 سال) محاسبه و پرداخت می‌شود (ماده 20 دستورالعمل). طبق ماده 19 دستورالعمل، سود قطعی ممکن است در پایان هر دوره محاسبه و به صورت قطعی تسویه شود و در این حالت سود قطعی جمع‌شونده نیست و باید در هر سال میزان قطعی سود، هزینه شود. در این رابطه مثالی ارائه نشده است.
  • در صورتی که در تاریخ­های گزارشگری، مجموع خالص درآمدهای واقعی کسب شده، مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علی­الحساب و مبلغ اصل اوراق باشد (720ر1=(180×4)+ 000ر1)، این مابه­التفاوت به عنوان «هزینه مالی تسهیلات مالی- اوراق منفعت» در حساب­ها شناسایی می­شود.
  • در این مثال، بر اساس مبالغ منافع واقعی کسب شده، سه حالت به شرح جدول زیر در نظر گرفته شده است و ثبت­ها مطابق هر یک از حالت­ها ارائه می­گردد. لازم به ذکر است ثبت­های مربوط به انتشار اولیه اوراق منفعت، پرداخت سودهای علی‌الحساب و تسویه اوراق در هر سه حالت یکسان است و تنها تفاوت این سه حالت در محاسبه مابه­التفاوت سود قطعی و سودهای علی‌الحساب پرداختی می­باشد.

 

[1] (18/0 × 000ر1) این ثبت در مواعد پرداخت سود (پایان هر سال) تکرار می‌شود.

[1] با توجه به اینکه روش ارزشیابی سرمایه‌گذاری در اوراق منفعت، روش اقل بهای تمام شده و خالص ارزش فروش در نظر گرفته شده، در صورت کاهش ارزش در مقاطع گزارشگری، زیان کاهش ارزش شناسایی می‌شود.

[1] با توجه به اینکه مجموع منافع کسب شده در پایان سال چهارم (850ر1 ریال) مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علی‌الحساب و مبلغ اصل اوراق (720ر1=(180×4)+ 000ر1) گردید، این مابه‌التفاوت (130 ریال) به عنوان مازاد سود قطعی بر سودهای علی‌الحساب تحت عنوان «هزینه مالی تسهیلات مالی- اوراق منفعت» در سررسید شناسایی و به دارنده اوراق پرداخت می‌گردد.

[1] (210=30+180) با توجه به اینکه مجموع منافع کسب شده در پایان سال سوم (750ر1 ریال) مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علی‌الحساب و مبلغ اصل اوراق (720ر1 ریال) گردید، این مابه‌التفاوت (30 ریال) به عنوان مازاد سود قطعی بر سودهای علی‌الحساب تحت عنوان «هزینه مالی تسهیلات مالی- اوراق منفعت» در پایان سال سوم شناسایی و در سررسید به دارنده اوراق پرداخت می‌گردد.

[1] (300=330-30) با توجه به اینکه مجموع منافع کسب شده در پایان سال چهارم (050ر2 ریال) مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علی‌الحساب و مبلغ اصل اوراق (720ر1 ریال) گردید، این مابه‌التفاوت (330 ریال) منهای ذخایر شناسایی شده قبلی (30 ریال) به عنوان مازاد سود قطعی بر سودهای علی‌الحساب تحت عنوان «هزینه مالی تسهیلات مالی- اوراق منفعت» در سررسید شناسایی و به دارنده اوراق پرداخت می‌گردد.

مثال 2:

تمامی اطلاعات مانند مثال 1 می‌باشد، با این تفاوت که بانی اختیار خرید با نرخ سود 20% سالیانه در تاریخ سررسید را دارد. با توجه به اینکه بانی اختیار خرید با نرخ 20% را دارد، در صورتی که در تاریخ­های گزارشگری، مجموع خالص درآمدهای واقعی کسب شده، مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علی‌الحساب و مبلغ اصل اوراق (1720=(180×4)+ 000ر1) باشد، این مابه‌التفاوت، حداکثر تا سقف مجموع مبالغ سودهای علی‌الحساب با نرخ 20% و مبلغ اصل اوراق (800ر1=(200×4)+ 000ر1)، به عنوان «هزینه مالی تسهیلات مالی- اوراق منفعت» در حساب‌ها شناسایی می‌شود.

حالت اول: با توجه به اینکه مجموع منافع کسب شده مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علی‌الحساب و مبلغ اصل اوراق نمی‌شود، ثبت‌ها با مثال 1 تفاوتی ندارد.

مجموع منافع کسب شده در پایان سال چهارم (850ر1ریال) مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علی‌الحساب و مبلغ اصل اوراق (720ر1=(180×4)+ 000ر1) گردید، لیکن با توجه به اینکه بانی اختیار خرید با نرخ 20% را دارد، این مابه‌التفاوت حداکثر تا سقف 800ر1 ریال (80 ریال) به عنوان مازاد سود قطعی بر سودهای علی‌الحساب تحت عنوان «هزینه مالی تسهیلات مالی- اوراق منفعت» در سررسید شناسایی و به دارنده اوراق پرداخت می‌گردد.

[1] (210=30+180) با توجه به اینکه مجموع منافع کسب شده در پایان سال سوم (750ر1ریال) مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علی­الحساب و مبلغ اصل اوراق (720ر1 ریال) گردید، این مابه‌التفاوت، حداکثر تا سقف 800ر1 ریال (30 ریال)، به عنوان مازاد سود قطعی بر سودهای علی‌الحساب تحت عنوان «هزینه مالی تسهیلات مالی- اوراق منفعت» در پایان سال سوم شناسایی و در سررسید به دارنده اوراق پرداخت می‌گردد.

[1] (50=80-30) با توجه به اینکه مجموع منافع کسب شده در پایان سال چهارم (050ر2 ریال) مازاد بر مجموع مبالغ سودهای علی‌الحساب و مبلغ اصل اوراق (720ر1 ریال) گردید، این مابه‌التفاوت، حداکثر تا سقف 800ر1 ریال (80 ریال) منهای ذخایر شناسایی شده قبلی (30 ریال) به عنوان مازاد سود قطعی بر سودهای علی‌الحساب تحت عنوان «هزینه مالی تسهیلات مالی- اوراق منفعت» در سررسید شناسایی و به دارنده اوراق پرداخت می‌گردد.

 

  • facebook
  • googleplus
  • twitter
  • linkedin
  • linkedin
Previous «
Next »

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *